تاریخچه انتقال خون در استان گیلان ، تا سال ۱۳۳۷ ه.ش به دلیل عدم انجام اعمال جراحی بزرگ در بیمارستان «پورسینا» - که در بدو تأسیس آن در سال ۱۳۰۸ ه.ش به نام «بیمارستان ملی رشت» نامیده میشد- کار «انتقالخون» به ندرت و فقط در «بیمارستان آمریکائی» -«بیمارستان مسیحی آمریکائی The American Christian Hospital» یا «بیمارستان دکتر فریم»؛ تأسیس: ۱۲۹۶ ه.ش و بصورت گرفتن خون از اهداکننده، مخلوط کردن آن با ماده ضدانعقادی «سیترات دوسود» و تزریق بلافاصله به بیمار، انجام میشد. تا آنکه یکی از شاگردان گیلانی مرحوم «پروفسور عدل» به نام «دکترعلی فروحی» که به تازگی دورة تخصصی جراحی عمومی و ارتوپدی را گذرانده و جهت ارائة خدمت به هموطنان خود از چندی قبل در بیمارستان پورسینای رشت مشغول طبابت و جراحی بود؛ به فکر توسعه علمی و عملی «انتقالخون» افتاد.
"دکترعلی فروحی" با استفاده از آموختههای خود در دوران دستیاری پروفسور عدل و تجربة شخصی انجام تزریق خون در بیمارستانهای سینا، نجمیه، میثاقیه (شهید مصطفی خمینی)، مهر سابق(واقع در خیابان امیریه تهران) و زایشگاه حمایت مادران و نوزادان تهران؛ شروع به توسعة انتقال خون نمود.
وی در ابتدا شخصی به نام «عباس عزتیان» معروف به «عباس پهلوان» را که دارای گروه خونی O بود و قبلاَ با بیمارستان آمریکایی رشت بعنوان دهنده همگانی تحت عنوان زرو یا صفر همکاری می کرد را پیدا نمود که او نیز به عنوان دلال و با کمک چند دستیار؛ عدهای از افراد را به عنوان خوندهنده حرفهای سامان داد که پس از آزمایشات لازم، تعیین گروه خونی و تهیه کارت عکسدار برای آنان؛ در مواقع ضروری اقدام به دادن خون مینمودند.
در این مدت به دلیل افزایش تعداد بیمارستانها و انجام اعمال تخصصیتر که سبب افزایش نیاز به خون شده بود؛ دکترفروحی را به فکر تأسیس مرکزی برای جمعآوری خون-بانکخون-انداخت. لذا این نیاز را با مسئولین وقت در میان گذاشت که با استقبال مرحوم «دکترابراهیم جفرودی» رئیس و «مهندس اسماعیل جفرودی» مدیرعامل وقت شیروخورشیدسرخ رشت جهت انتخاب محل و تأمین بودجة لازم، مواجه گردید.
بدین ترتیب وی با مساعدت و راهنمایی مرحوم«دکترمنوچهرمعتمد» رئیس وقت آزمایشگاه بیمارستان سینای تهران و استادی که نخستین بار انتقال خون را در ایران دایر کرد؛ فهرست وسایل و ملزومات انتقال خون را تهیه و با بودجة تعیین شده خریداری و به رشت منتقل نمود.

همزمان با این اقدام، برادر وی «محمدرضا فروحی» که قبلا دورة انگلشناسی مالاریا را در انستیتو مالاریالوژی دانشگاه تهران(دانشکدة بهداشت فعلی) به مدیریت «دکتر ادریسیان» و دورة آزمایشات تشخیص طبی را در آزمایشگاه مرکزی تهران به ریاست «دکتر ذوالریاستین» گذرانده بود، جهت آموزش آزمایشات مربوط به انتقال خون، به بیمارستان سینای تهران به ریاست دکترمعتمد اعزام شده و خونگیری را نیز دو روز در هفته همراه با اکیپ مستقر در بیمارستان هزارتختخوابی-امامخمینی(ره) فعلی- آموزش دید و پس از مراجعه به رشت؛ در سال ۱۳۳۹ ه.ش با استقرار در ساختمان بالای مغازة «حاجآقا چینیچیان» واقع در خیابان اعلمالهدای فعلی که از طرف شهرداری واگذار شده بود؛ «بانک خون» در رشت راهاندازی و خونگیری از خوندهنده و انجام آزمایشات گروهخونی، Rh، کراسمچ ، آزمایش لام مالاریا و آزمایش واسرمن شروع گردید.
ریاست افتخاری بانک خون را در رشت ابتدا آقای «دکتر علی تبرک» و سپس مرحوم «دکترعباس شعار» به عهده گرفته و امر خونگیری از اهداکنندگان دو روز در هفته انجام میشد. در این مدت خون با واسطة عباس عزتیان از خوندهندگان حرفهای به مبالغی خریداری و پس از مصرف، این پول از طرف بیمارستان به حساب شیروخورشید بازگردانده میشد.
خونگیری در آن زمان در شیشه های مدرج ۲۵۰ و ۵۰۰ سی سی انجام می شد که این عمل هفته ای یک یا دو بار در قبال اخذ مبلغی صورت می گرفت . این افراد اکثراَ با هموگلوبین پایین و معمولاَ بیکار بودند .
تزریق خون در بیمارستان پورسینای رشت
از بدو تأسیس بانکخون تا سال ۱۳۴۷، ریاست آن بر عهدة پزشکانی بود که بصورت موقت از سوی شیروخورشیدسرخ معرفی میشدند اما از اردیبهشت آن سال به بعد، با استخدام «دکتر سیدنورالدین مستشاری» در شیروخورشیدسرخ رشت، نامبرده به ریاست بانکخون منصوب و تا سال ۱۳۷۴ به خدمت خود در آن مقام ادامه داد. در بدو استخدام دکتر مستشاری، گروه فنیوخونگیری بانکخون رشت متشکل از ۴ نفر به اسامی «محمد تحویلداری»-نامبرده پس از مدت کوتاهی به ادارة آموزش و پرورش منتقل گردید-، «مرتضی نیکی»، «منوچهر فرحناک» و «حسین اخوان» بود که یکسال بعد «بهرام شناسی» نیز به جمع آنان افزوده گشت.

در حوالی سالهای ۵۵-۱۳۵۴ ه.ش ، «دکترفریدون اعلا» که در سال ۱۳۵۳ «سازمان ملی انتقالخون» را در تهران پایهگذاری نموده بود، به همراه خانم«مؤمنی» مسئول روابطعمومی آن سازمان، جهت دایر نمودن شعبهای در گیلان به رشت مسافرت نمودند که به دلیل عدم تمایل شیروخورشیدسرخ نسبت به واگذاری «بانکخون» رشت به «سازمان ملی انتقالخون» ؛ این امر حادث نشده و شعبه آن سازمان در شهر «ساری» مازندران دایر گردید.
ارسال نظر